БАЯНБУЛАГ СУМЫН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

Тус сумын нутаг дэвсгэр нь Энх-Амгалангийн 30 дугаар он буюу 1691 оноос “Халхын умар замын зүүн гарын этгээдийн хошуу” хэмээгдэн анх Ванчиг гүн Засаг ноён сууснаас хойш улст туслагч гүн Жамц (1723), Батмөнх (1745), Дамба жанцан (1756), Лувсандорж (1790), Цэвээнжав (1798), тэргүүн зэрэгт тайж Жамсранжав (1807),  туслагч гүн Равдандорж (1858), Содномдаш (1881), Жоно бэйл Пүрэвжав (1899) нар 9 үе залган суусан. 

Сайн Ноёнхан аймгийн Жоно бэйлийн хошуу нутаг болно. Эдгээрийн дотроос ард олныхоо дунд “Мэргэн Жа гүн” хэмээн алдаршсан хошуу засаг Жамсранжав бол Манж, хятадын түрэмгий бодлогыг төр ёсны гүн эрдэм, төрөлх сэцэн билгээрээ сөрөн тэмцэж явсан домогт төрийн түшээ билээ.

            Хожим 1923-1924 оны хувиараар Цэцэрлэг-мандал аймгийн Хүрээмарал уулын хошуунд багтаж байгаад 1924 онд тус хошуны 18 сумдаас Тэгшбуянт, Эрдэнэмандал 2 сумдыг нэгтгэн “БАЯНБУЛАГ” сум байгуулагдсан. 

            Тус сум нь Гурванбулаг, Хүрээмарал, Завхан аймгийн Отгон, Шилүүстэй, Говь-Алтай аймгийн Дэлгэр сумдтай хиллэн хангайн нрууны салбар уулс нуруудын дунд тал хээрийн бүсэд хамрагдан оршдог.

ГАЗАР ЗҮЙН БАЙРЛАЛ

Хойноос урагш сунасан байдалтай боловч төв хэсэгтээ 2 тийшээ нилээд өргөсч нийтдээ 317030 га талбайг эзлэн оршдог.  Сумын хилийн шугамын нийт урт 237 км, хойноос урагшаа 85.5 км, баруунаас зүүн тийшээ 75 км байна. 

            Тус сумын хамгийн өндөр цэг нь нутгийн баруун хойд хэсэгт орших Бугатын нуруу бөгөөд д.т.д 3251.9 м байдаг бол хамгийн нам цэг нь нутгийн зүүн өмнөд хэсэгт орших Эхэн мөрний эхэнд д.т.д 2000 м байдаг. 

Байгаль цаг уурын байдал тус сумын нутаг далайн  түвшнээс 1800-3200 метр өргөгдсөн 317030 га нутагтай, чулуурхаг, элсэрхэг, шаварлаг хөрстэй. 

2022-01-01 00:00:00